امروز ۲۰ آبان ۱۳۹۶
صفحه اصلی » یادداشت و تحلیل » آیا از منظر حقوق بین الملل امکان بستن تنگه هرمز وجود دارد؟
کد خبر : 24651
تاریخ انتشار : ۲۱ اردیبهشت ۱۳۹۵در ۹:۰۳ ق.ظ

آیا از منظر حقوق بین الملل امکان بستن تنگه هرمز وجود دارد؟

کشور ایران بر تنگه هرمز قانون عبور بی ضرر را اعمال می نماید و بستن تنگه هرمز امکان پذیر و عملی خلاف حقوق بین الملل محسوب نخواهد شد.

به گزارش جام روز، به نقل از یار خراسانی، بر اساس کنوانسیون ۱۹۸۲ حقوق دریاها، تنگه آبراهی است که یک دریای آزاد یا منطقه انحصاری اقتصادی را به دریای آزاد یا منطقه انحصاری اقتصادی دیگر وصل می کند و به منظور کشتی رانی بین المللی مورد استفاده قرار می گیرد. طبق این کنوانسیون در تنگه ها، کشورها از آزادی ترانزیتی برخوردار می باشند که آزادی ترانزیتی به معنی آزادی پرواز و آزادی کشتی رانی اعم از تجاری و جنگی بدون اجازه دولت ساحلی می باشد؛ حال به بررسی این سوال می پردازیم که آیا در تنگه هرمز که آبراهی مطابق با تعریف فوق است کشور ایران میتواند آزادی های مقرر در این منطقه (کشتی رانی و پرواز ) را متوقف کند و به عبارتی تنگه را ببندد؟

کشور ایران تاکنون کنوانسیون ۱۹۸۲ حقوق دریاها را به تصویب مجلس شورای اسلامی نرسانده است و مطابق قوانین بین المللی و همچنین قوانین داخلی ایران و بسیاری از کشورها،  تا زمانی که یک معاهده به تصویب مجلس نرسد تعهد الزام آوری برای کشور ایجاد نمی کند؛ پس عدم تصویب سند فوق در مجلس شورای اسلامی به منزله این است که این کنوانسیون در مورد ایران اجرا نمی شود و به تبع آن آزادی ترانزیت در تنگه ها هم اعمال نخواهد گردید و کشور ایران در این زمینه طبق قانون داخلی خود که در سال ۱۳۷۲ به تصویب مجلس شورای اسلامی رسانده است عمل می نماید و در تنگه ها حق عبور بی ضرر قابل تعلیق را اعمال می کند که بر طبق ماده ۸ قانون مناطق دریایی ۱۳۷۲، می تواند هرگاه منافع و مصالح کشور به خطر افتاد، مانع عبور بی ضرر گردد و آن را تعلیق نماید.

و اما آیا اعتراض برخی از کشورها بلاخص امریکا به قانون مناطق دریایی ایران (۱۳۷۲) بر طبق حقوق بین الملل صحیح است؟ این کشورها بیان می دارند که مقررات در تنگه ها جنبه عرفی پیدا کرده و چه کشوری عضو کنوانسیون حقوق دریاها باشد یا نباشد باید آن را اعمال نماید و نمی تواند برخلاف کنوانسیون عمل کند. اما آیا واقعا عرفی شده است؟

عرف به معنای تکرار مستمر و اعتقاد به الزام آور بودن است، با بررسی رویه کشورها و نوع رفتار آن ها در خصوص منطقه مورد بحث، به این موضوع آگاهی پیدامی کنیم که خیلی از کشورها برخلاف قاعده مقرر در کنوانسیون عمل می نمایند و به علاوه زمان تصویب کنوانسیون اعلامیه تفسیری در خصوص این مناطق و در مخالفت با قاعده مقرر شده را ابراز نموده اند، پس شاید این مناطق به سمت عرفی شدن در آینده پیش بروند اما در شرایط کنونی هنوز مقررات آن عرفی نشده که شامل کشورهای غیر عضو مثل ایران گردد؛ به علاوه کشور ایران از بدو تاسیس کنوانسیون به صورت مستمر به آزادی ترانزیت در تنگه ها اعتراض نموده است، پس اگر عرفی شکل بگیرد شامل کشور ایران که مستمراً این قاعده را کتبی و شفاهی مورد اعتراض قرارداده نخواهد شد.

پس مطابق با موارد فوق الذکر ، کشور ایران بر تنگه هرمز قانون عبور بی ضرر را اعمال می نماید و بستن تنگه هرمز امکان پذیر و عملی خلاف حقوق بین الملل محسوب نخواهد شد.

نویسنده: سعیده زراعتکار مغانی (مدرس دانشگاه و دکترای حقوق بین الملل)

انتهای پیام/

کلیدواژه ها :

دیدگاهها (۰)



تبلیغات


آخرین اخبار و مطالب